 |
 |
 |
|
|
ออกอากาศวันพฤหัสบดีที่ 4 เมษายน 2545 โดย รศ.ดร.ประจักษ์ สายแสง, ดร.ทิวารักษ์ เสรีภาพวรรณกรรมที่จะนำเสนอนี้เป็นวรรณกรรมพื้นบ้านของชาวบ้าน เพราะว่าไม่มีเนื้อร้องเป็นตัวเขียนให้ ชาวบ้านจะร้องของเขาเอง ที่จะนำเสนอครั้งนี้เรียกว่า "วรรณกรรมเพลงแห่นาค" ซึ่งตัวผมได้ไปบันทึกข้อมูล ร่วมกับชาวบ้านแล้วก็นิสิต นักศึกษาอีกหลายคน ที่ตำบลบ้านหม้อ อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ผู้ที่ร้องเพลงที่เป็นวรรณกรรมนี้ก็คือ คุณยายเรือน เกิดลาภ อายุ ๘๓ ปี
เพลงแห่นาคที่จะกล่าวถึงมีทั้งวาทะที่ใช้ทั้งสอนทั้งแซวในเวลาเดียวกัน เพลงเหล่านี้เป็นวรรณกรรมที่มีค่าสูงมาก เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาวบ้านในชนบท ปัจจุบันกำลังจะสูญหายไป คนที่จะร้องได้ก็อายุ ๘๐ ปีขึ้นไปแล้ว ไม่ค่อยมีการถ่ายทอดกันด้วย คนรุ่นใหม่ก็เลยไม่ค่อยจะสนใจกันเท่าไรนัก ผมคิดว่าเป็นเรื่องที่ที่น่าเสียดายมากเพราะว่าในเพลงจะกล่าวถึงว่า ชาวบ้านนั้นให้ความสำคัญของการศึกษาอย่างสูงสุด การบวช คือ การเรียน การเข้าไปศึกษาธรรม ศึกษาศิลปะวิทยาการ เพราะฉะนั้นจะต้องจัดงานบวชให้ใหญ่ เหตุที่จัดให้ใหญ่เพราะเป็นการส่งเสริมให้ผู้ที่จะบวชอยากจะบวช แต่ปัจจุบันใหญ่เกินไปก็ถือว่าสิ้นเปลื้อง
คราวนี้ถ้าจะบวชต้องมีการทำขวัญนาคด้วย เป็นการปฐมนิเทศให้นาคทราบว่า "ทำไมจึงต้องบวช" ส่วนมากเป็นการบวชทดแทนคุณมารดา นี่เป็นเครื่องเตือนใจที่ดีที่สุดว่า "ให้เจ้าเรียนนะ" แต่ถ้าปัจจุบันก็พูดว่า "ให้นิสิต นักศึกษาเรียนเก่งๆนะ" เป็นการแทนคุณพ่อแม่อะไรทำนองนี้ จะเห็นว่าเพลงแห่นาคมีความไพเราะ มีทุกอารมณ์ มีทั้งปรัชญาอยู่ในเวลาเดียวกัน