ความเป็นมาของปัญหา

การศึกษาเรื่องราวของมนุษย์ มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาเรื่องของวัฒนธรรม เพราะวัฒนธรรมเป็นวิถีชีวิตที่ได้ผลิตคิดสร้างกันขึ้นมา เพื่อแก้ปัญหาในการดำรงชีวิต ความเป็นอยู่ และตอบสนองความต้องการทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม ที่ได้รับมาจากการเรียนรู้ มีการสั่งสม ปฏิบัติและสืบทอดต่อกันมา จนเป็นปกติวิสัย และเป็นมรดกของสังคม ยิ่งปัจจุบันสังคมไทยมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เนื่องจากระบบข้อมูลข่าวสาร ความเจริญก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้เข้ามามีบทบาทในการพัฒนาประเทศชาติ มีผลทำให้วัตถุนิยมในสังคมบางกลุ่ม ค่านิยมของสังคมที่มีมาแต่ดั้งเดิม ผันแปรไปตามความเปลี่ยนแปลงทำให้มรดกทางวัฒนธรรมของประเทศไทยแต่เดิมถูกละเลยทอดทิ้งไป

วัฒนธรรมพื้นบ้านจัดเป็นมรดกที่เก่าแก่สืบทอดกันมายาวนานตั้งแต่สมัยโบราณ (มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่ปรากฏชัดเจน เช่น ที่บ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี ภาพเขียนที่ผาแต้ม จังหวัดอุบลราชธานี) การสืบทอดวัฒนธรรมพื้นบ้านส่วนใหญ่จะกระทำโดยวาจา หรือการท่องจำ ส่วนการบันทึกเรื่องราวทางวัฒนธรรมไว้ ในลักษณะที่เป็นลายลักษณ์อักษร แทบจะ ไม่มีเลย วรรณี วิบูลสวัสดิ์ แอนเดอร์สัน (2531) ได้กล่าวว่า การศึกษาวัฒนธรรมที่มีการถ่ายทอด โดยการบอกเล่า การสังเกต การเลียนแบบ หรือการนำไปทดลองปฏิบัติ ถือว่าเป็นการศึกษาคติชนวิทยา และวิถีชาวบ้าน และการศึกษาข้อมูลใดโดยผ่านคติชนเป็นการศึกษาถึงวัฒนธรรม วิถีชีวิตพื้นบ้านที่ได้รับการถ่ายทอด โดยบอกเล่า ซึ่งข้อมูลทางวัฒนธรรมนี้ถือว่าเป็นเครื่องมือที่จะช่วยสะท้อนวัฒนธรรม และทำให้วัฒนธรรมของกลุ่มชนเหล่านั้นทั้งระบบเป็นอย่างดี

ด้วยสังคมไทยจะมีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณีแต่ละท้องถิ่น ผิดแผกแตกต่างกันไปตามภูมิประเทศ และในสังคมไทยเรานั้นมีชนกลุ่มน้อยอาศัยอยู่ด้วย ซึ่งเรียกตนเองว่า ชาวไทย ภูเขาบ้าง ชาวเขาเผ่าต่าง ๆ บ้าง ซึ่งต่างก็มีวัฒนธรรม หรือวิถีชีวิตด้านความเป็นอยู่ การดำเนินชีวิต การนับถือศาสนา ความเชื่อหรือการรักษาประเพณี พิธีกรรมของตนไว้อย่างเหนียวแน่น ถือว่าเป็นแหล่งข้อมูลที่มีคติชนวิทยาให้ศึกษาค้นคว้า ดังนั้นการศึกษาด้านคติชนวิทยาของสังคมไว้นั้นย่อมมีประโยชน์หลายประการ และสามารถนำไปเผยแพร่ให้กับสังคมทั่วไปได้รับรู้ ซึ่งเป็นการช่วยอนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณีที่ดีงามของกลุ่มชนเหล่านั้นไว้ตลอดไปด้วย

ประเทศไทยมีกลุ่มชนชาวไทยภูเขาเผ่าต่าง ๆ อาศัยอยู่ตามเทือกเขาที่ราบสูงมากมาย เช่น ชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง เผ่าม้ง เผ่าลีซอ เผ่ามูเซอ เผ่าถิ่น และเผ่าเลาะ เป็นต้น ซึ่งแต่ละเผ่าจะมีวัฒนธรรม ประเพณี ความเป็นอยู่ เช่น การดำเนินชีวิต การแต่งกาย การพูดจาที่แตกต่างกันไป

ตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นตำบลหนึ่งที่ชาวเขาเผ่าม้งอาศัย มีวัฒนธรรม ประเพณีที่แตกต่างกับวัฒนธรรมประเพณีของชาวเขาเผ่าอื่น ๆ หรือสังคมไทยมากมาย ดังนั้น การศึกษาถึงวัฒนธรรม ประเพณี ความเป็นอยู่ของชนกลุ่มน้อย เผ่าม้ง ในตำบลเข็กน้อยนี้ จึงเป็นตำบลที่สมควรอย่างยิ่ง สืบเนื่องจากภายหลังปีพุทธศักราช 2525 เป็นต้นมา ชาวม้งที่หลงเข้าไปอยู่กับกลุ่มคอมมิวนิสต์ ก็ได้ออกมามอบตัวตามนโยบายทางราชการ โดยไม่มีความผิดและถือว่ามีส่วนร่วมพัฒนาประเทศไทยด้วย (สำนักงานการประถมศึกษาเพชรบูรณ์. ม.ป.พ.)

การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับคติชนชาวม้งที่ตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์ จึงเป็นการรวบรวมคติชนชาวม้งทั้งหมด ไว้เป็นลายลักษณ์อักษร เป็นการอนุรักษ์องค์ความรู้ไว้เพื่อเผยแพร่วัฒนธรรม ประเพณีให้กับสังคมอื่นได้รับรู้ และเป็นการสืบทอดมรดกของชาวม้งไว้ต่อไป

จุดมุ่งหมายของการวิจัย

เพื่อศึกษาคติชนวิทยาของชนเผ่าม้ง ในตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์

ความสำคัญของการวิจัย

ผลของการศึกษาค้นคว้าทำให้ทราบถึง สภาพทั่วไปและประวัติความเป็นมาของชนเผ่าม้ง ในตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์

ขอบเขตของการวิจัย

1. ขอบเขตด้านเนื้อหา

1.1 ศึกษาสภาพทั่วไป ประวัติความเป็นมาของชนเผ่าม้งทางด้าน

1.1.1 สภาพภูมิศาสตร์
1.1.2 สภาพการปกครอง
1.1.3 สภาพสังคม
1.1.4 สภาพเศรษฐกิจ

1.2 ศึกษาคติชนวิทยาของชนเผ่าม้งทางด้าน

1.2.1 วรรณกรรมพื้นบ้าน
1.2.2 ศิลปวัฒนธรรม

2. ขอบเขตของข้อมูล

2.1 ข้อมูลด้านเนื้อหาและเอกสาร ค้นคว้าจากห้องสมุด หน่วยงานราชการ และสถานศึกษา
2.2 ข้อมูลพื้นภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์วิทยากรที่เข้าใจถึงวิถีชีวิตของกลุ่มชนเผ่าม้ง เขตตำบลเข็กน้อย

การดำเนินการศึกษาค้นคว้า และเก็บรวบรวมข้อมูล

1. กำหนดวางโครงเรื่อง คติชนวิทยาที่จะศึกษาอย่างกว้าง ๆ
2. เขียนเค้าโครง และวางแผนการศึกษาค้นคว้า
3. ชี้แจงวัตถุประสงค์ การดำเนินการศึกษาค้นคว้ากับองค์การบริหารส่วนตำบล และ ผู้นำในชุมชน เพื่อขออนุญาตศึกษาค้นคว้าถึงสภาพทั่วไป ความเป็นอยู่ และข้อมูลทางคติชนวิทยาของชาวม้ง ในเขตตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์
4. ศึกษาเอกสาร เพื่อทำความเข้าใจถึงสภาพทั่วไป ความเป็นอยู่ของชาวม้ง และข้อมูล ทางคติชนวิทยา
5. ศึกษาทางภาคสนาม ค้าหาผู้รู้ ผู้ชำนาญ เพื่อเป็นวิทยากรด้านคติชนวิทยา ของแต่ละประเภท
6. สัมภาษณ์ สอบถามความรู้ที่แท้จริง ด้านคติชนวิทยาจากวิทยากร อย่างหลากหลาย
7. รวบรวมข้อมูลโดยใช้เครื่องมือประกอบการค้นคว้า ได้แก่การบันทึก อัดเทป ถ่ายภาพ และการถอดข้อความและแปลความหมายจากภาษาม้ง เป็นภาษาไทย
8. ตีความหมาย โดยให้วิทยากรตรวจสอบความสมบูรณ์ และความถูกต้อง
9. นำข้อมูลมาเรียบเรียงเป็นหมวดหมู่ และวิเคราะห์ข้อมูล
10. เรียบเรียงและสรุปผล เสนอรายงานผลการศึกษา

นิยามศัพท์เฉพาะ

1. ชนเผ่าม้ง หมายถึงชาวไทยภูเขาเผ่าม้ง ที่อาศัยอยู่ในเขตตำบลเข็กน้อย อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์
2. ภาษาม้ง หมายถึง คำพูดของชนเผ่าม้ง ที่ใช้สื่อสารกัน
3. คติชนวิทยา หมายถึง การศึกษาวิชาการที่เกี่ยวกับวิถีทางในการดำเนินชีวิต
4. วรรณกรรมพื้นบ้าน ในที่นี้หมายถึง เพลงพื้นบ้าน เพลงกล่อมเด็ก สุภาษิต เครื่องดนตรี และนิทานพื้นบ้าน
5. ศิลปวัฒนธรรม ในที่นี้หมายถึง พิธีกรรมและประเพณี ที่ประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมา

กลับขึ้นบน

<< ย้อนกลับ || ต่อไป >>