พิธีการรักษาคนป่วยแบบชาวเผ่าขมุ

วิทยากร     :    นายทองพัน คำหล้า อายุ 59 ปี บ้านเลขที่ 95 หมู่ 1 ต.ท่าขาม อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย ผู้เก็บข้อมูล     :     กิตติมา รัศมี นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : 2 กรกฎาคม 2547

นายทองพัน คำหล้า

กิตติมา : วันนี้จะให้พ่อเฒ่าเล่าเรื่องที่เคยรู้จักมา นายทองพัน : คนถูกผีเข้าก็จะมาหาให้ทำพิธีให้ บางครั้งใช้เกือกไข่ ใช้ไข่ไก่ แล้วใช้หอยที่เป็นเบี้ย เอาไข่มาตั้งว่าถูกผีอะไรเข้า ถูกผีจอมปลวก ผีเรือน ผีป่า ผีเมือง ก็ใช้เกือกไข่ ถ้าถูกผีป่าไข่ก็จะตั้ง ถ้าไข่ไม่ตั้งแสดงว่าไม่ถูกผีเข้า แต่ถ้าถูกผีเรือนมันก็ตั้งถ้าไม่ใช่ผีเรือนไข่ก็ ไม่ตั้ง อย่างคราวที่แล้วทำให้คนในบ้านตั้งไข่ กิตติมา : เอาเบี้ยมาวางไว้แล้วเอาไข่ตั้ง นายทองพัน : เอาไข่ตั้งก่อน เอาเบี้ยมาวาง ถ้ามันถูกมันก็ตั้ง กิตติมา : แล้วเอาไข่ตั้งกับพื้นหรือเอามาใส่มือเรา นายทองพัน : เอาข้าวสารใส่ถ้วย เอาไข่มาวาง ถ้ามีผีมันจะตั้งไม่ล้ม ไม่ว่าจะเป็นผีป่า ผีเรือน ก็เอามาตั้ง ถ้าเป็นผีก็เอาอาหารมาเลี้ยง จะใช้ วัว ไก่ ก็ใช้ไข่ตั้งถามผี เรื่องก็เป็นแบบนี้ สำหรับการรักษาคนป่วย บางครั้งก็หายบางครั้งก็ไม่หาย คิดไปคิดมาก็เป็นเรื่องไม่น่าเชื่อ กิตติมา : แล้วเขามีพิธีเลี้ยงผีกันไหม นายทองพัน : มี เลี้ยง กิตติมา : เขาเลี้ยงกันตอนไหนค่ะ นายทองพัน : ถ้าเป็นผีบ้านจะเลี้ยงตั้งแต่เวลา 8 โมง (20 นาฬิกา) 5 ค่ำ กิตติมา : ไม่จำกัดเดือน แล้วแต่เราสะดวก นายทองพัน : จะเป็นผีป่า มี 2 วิธี ถ้าเป็นผีจอมปลวก ผีปลวกควายนี้นะจะเลี้ยง ตอนกินข้าวเช้าแล้ว เช้าเกินก็ไม่ดี แต่ถ้าตอนค่ำให้ค่ำจริง ๆ ราว ๆ สัก 3 โมง (21 นาฬิกา) ถ้าเป็นผีสเอ๊ฟ (ผีตายโหง) ต้องตั้งไข่ดู ถ้าเหลืองใช่ผีสเอ๊ฟถ้าไข่ไม่เหลืองไม่ใช่ กิตติมา : พ่อเฒ่ามีเครื่องลางของขลังไหม นายทองพัน : ไม่มี กิตติมา : ได้วิชานี้มาจากไหน นายทองพัน : จากพ่อ เพราะมี เพราะมีการเลี้ยงผีอยู่ตอนที่ยังเป็นเด็ก ก็เลยสืบมา จนถึงบัดนี้ เดี่ยวนี้ไม่ค่อยทำ / มีการเรียกขวัญด้วย หรือตรวจดูว่าโดนผีอะไรทำ แล้วก็เลี้ยง กิตติมา : มาอยู่ที่นี่กี่ปีแล้ว นายทองพัน : 10 ปีแล้ว เคยไปท่าที่ท่าข้ามบ่อ ตรวจดูแสดงว่าผีเข้า มีเสก หนังเข้าท้อง หนังวัว หนังควาย เสกเหล็กเข้าท้อง กลับขึ้นบน

ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ