พิธีประกวดต่อน ของชาวเย้า
วิทยากร
: นายไหนก๋วย แซ่ว่าง อายุ 53 ปี อยู่บ้านเลขที่ 9 หมู่ที่ 6 หมู่บ้านผาเดื่อ ตำบล แม่สลองใน อำเภอแม่ฟ้าหลวง เป็นชาวเขาเผ่าเย้า หรือ เมี่ยน แปลว่า งูผู้เก็บข้อมูล
: นายบัญชร เตปินยะ นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยาวันที่ : สิงหาคม 2547
ผู้เก็บข้อมูลกับ นายไหนก๋วย และนายจั๋นก๋วย แซ่ว่าง
นายไหนก๋วย แซ่ว่าง ได้เล่าถึงผีบ้าน ความเชื่อเรื่องผีว่า ถ้ามีคนในครอบครัวไม่สบาย ไปรักษาที่โรงพยาบาลแล้วก็ยังไม่หาย ก็จะให้หมอผีในหมู่บ้านมารักษา โดยการใช้ไม้เสี่ยงทาย ชาวเย้า เรียกว่า ประกวดต่อน (เป็นไม้แล้วมีสายโยง คนที่ทำเป็นจะต้องเป็นคนเฒ่า คนแก่ ในหมู่บ้าน)
หมอผีจะถือสายโยงหย่อนไม้ลงมาแล้ว แล้วถามหัวหน้าผี (ซึ่งแต่ละครอบครัวจะมีหัวหน้าผี และคนที่เกิดมา ตั้งแต่ 15 ปี จะมีชื่อผีทุกคน ) ว่าถูกผีชื่ออะไร ซึ่งหมอผีจะถามชื่อผีของคนในครอบครัวแต่ละคน ถ้าชื่อผีถูกไม้จะแกว่ง เมื่อไม้แก่วง
แล้วหมอผีก็จะถามหัวหน้าผีอีกว่า จะให้ทำพิธีเลี้ยง โดยผีจะกินอะไร จะเป็นไก่หรือหัวหมู ถ้าว่ากินไก่ไม้ก็จะหยุด ถ้ายังไม่หยุดแสดงว่าไม่ถูกต้อง ต้องถามอีกว่าอยากกินอะไร เช่น หัวหมู ถ้าถูกไม้ก็จะหยุดและคนในครอบครัวก็จะทำพิธีเลี้ยงหัวหมู ถ้าภายใน 2 3 วัน หายดีก็เป็นอันเสร็จสิ้นพิธี ถ้ายังไม่หายก็จะต้องกลับมาทำใหม่เหมือนเดิม คือเสี่ยงทายไม้ถามหัวหน้าผี
ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ