ความเชื่อเรื่อง ศาลพระภูมิ

วิทยากร    : นายแก้ว คำผัด อายุ 62 ปี อยู่บ้านเลขที่ 75 หมู่ 8 ตำบลเวียง อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย เป็นอาจารย์ผู้ทำพิธี ผู้เก็บข้อมูล    :  นายเกษียร มะโนชัย นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

นายแก้ว คำผัด

นายแก้วคำผัดผู้ซึ่งชาวบ้านระแวกนี้เรียกว่า อาจ๋านหนายแก้ว คือผู้มีความรู้ความสามารถเรื่อง ความเชื่อ ของวัฒนธรรมประเพณี พิธีกรรมทางศาสนา สิ่งศักดิ์สิทธ์ ผี เทวดาทั้งหลาย ชาวบ้านระแวกนี้ใครจะปลุกบ้านสร้างเรือน มีงานแต่งงานบวช งานศพ งานที่มีพิธีกรรมของโบราณเข้ามาเกี่ยวข้องจะขาดท่านอาจารย์คนนี้ไม่ได้ สิ่งหนึ่งที่ท่านอจารย์จะได้รับเชิญให้ไปทำอยู่ประจำคือเรื่องการตั้งศาลพระภูมิ การย้ายศาลพระภูมิ ทำไมต้องมีศาลพระภูมิ - เพื่อสร้างความสบายใจให้เจ้าของ - เป็นที่พึ่งทางจิตใจ - เป็นความเชื่อที่ว่าต้องมีศาล - ทำให้เจ้าของบ้านอยู่ดีสบายค้าขายร่ำรวย มีความก้าวหน้าด้านต่าง ๆ การจัดตั้งศาลพระภูมิ จะทำพิธีตั้งศาลในวันต่อไปนี้เท่านั้นคือ วันแดงหรือวันศรีคือวันเดือนขึ้นหรือแรมก็ได้ตามวันดังนี้ 2 4 5 6 9 11 ค่ำเท่านั้น ศาลพระภูมิจะใช้เสาเดียว ถ้าหาก 4 เสาจะเป็นเจ้าที่ ลุงหนานแก้วบอกว่าเทพที่สิงสถิตย์อยู่ที่ศาลพระภูมิ ได้แก่ 1. เทพยดา(พระชัยมงคล) จะรักษาบ้านเรือน 2. พระนคราชจะรักษาบันได 3. พระธนะจะรักาาหอบ่าวสาว ทิศทางของการตั้งศาลพระภูมิท่านบอกว่าขึ้นอยู่กับอาชีพของเจ้าของบ้านดังนี้มีดังนี้ 1. หันหน้าไปทางเหนือของ คหบดี ผู้มีศักดิ์ เช่นข้าราชการ 2. หันหน้าไปทางใต้ ของ พ่อค้า 3. หันหน้าไปทิศตะวันออกของศาลที่อยู่ในวัด 4. หันหน้าไปทิศตะวันตก ชาวนา ชาวสวน ชาวไร่ 5. หันหน้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของผู้ให้บริการ เช่น เสริมสวย ซ่อมรถ การตั้งศาลพระภูมิจะมีการฝังสิ่งของใว้ใต้ฐานเพื่อเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์เรียกว่าฝังธรณี ซึ่งมี 8 ทิศ ทิศบูรพาฝังทองคำ ทิศอาคเนย์ฝังเงิน ทิศทักษิณฝังเหล็ก ทิศโหรดีฝังตะกั่ว ทิศปักฉิมฝังหอกดาบ ทิศพายัพฝังแก้วมาณ ทิศอุดรฝังมุก ทิศอิสารฝังหยก การตั้งเสาศาลพระภูมิใช้เสาเดียว พื้นเทสูงจากพื้น 1 คืบ การทำพิธีจะท่องคาถาบอกกล่าวและเชิญเทพต่างๆมาอยู่และช่วยปกป้องรักษาเจ้าของบ้าน กลับขึ้นบน

ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ