ผีโพง, ผีโผง, ผีโพงดำ, ผีโพงแดง

วิทยากร    :    นายยุทธ โนราช อายุ 60 ปี บ้านเลขที่ 252 หมู่ที่ 1 ต.เวียง อ.เทิง จ. เชียงราย ผู้เก็บข้อมูล     :   กัลยา วรรณสาร นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

นายยุทธ โนราช

ผีโพงดำ และผีโพงแดง มีลักษณะไม่เหมือนกันตรงที่ ผีโพงแดงมีนิสัยดุร้าย และมีแสงวูบวาบ เปล่งประกาย ถ้ามีคนทักทาย แล้วผีโพงแดงจะไม่พอใจมันจะพกพาอาวุธ เช่นมีด ชวาน ไปทำร้าย คนที่ทักมัน การหากินของผีโพงแดงมีลักษณะเหมือนผีสือคือจะไปกินของเน่าของเหม็น วัว ควาย สัตว์ต่าง ๆ ที่ ตายแล้ว มักจะไปเลียแผลของสัตว์ประเภทวัว ควาย ที่เกิดอาการอักเสบเป็นแผลเน่าเปื่อยและมีกลิ่นเหม็นเน่า เด็ก ๆ ในยุคปัจจุบันไม่ค่อยได้รับฟังว่ามีกันเล่าขาน และผู้ใหญ่ก็ไม่นิยมนำกลับมาพูดคุยให้เด็กทราบ นายยุทธ โนราช เล่าประสบการณ์ ตอนอายุ 11-12 ปีว่าเคยเห็นคนต่อสู้กับผีโพงดำไม่หากินตอนดึก โดยก่อนหน้านั้นมีเด็กผู้หญิงคนหนึ่งไปอาบน้ำ เห็นผีโพงดำยืนอยู่ใต้ถุนบ้าน จึงเรียกพ่อให้ออกมาดูและเกิดการต่อสู้กัน และหายไปในที่สุด ผีโพงดำต้องการกิน ของเหม็น ของคาว มักจะออกไปหากิน ในเวลาพลบค่ำหรือตั้งแต่เวลาเย็นผีโพงดำ จะเป็นผีผู้ชายชอบอยู่ตามใต้ถุนบ้าน เชื่อว่าไปเพื่อขโมยเสื้อผ้าผู้หญิง ที่ตากไว้หรือไปดมกลิ่น หรือไปกัดกิน นอกจากนี้ผีโพงดำ เป็นผีที่มักจะไปเข้าหรือไปสิงร่างของคนที่ขวัญอ่อน กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :  พ่ออุ้ยหนานต๋า จตุนาม อายุ 79 ปี บ้านเลขที่ 24 หมู่ 1 ตำบลเชียงแรง กิ่งอำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  นายจิรยุทธ์ รวมสุข นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

ผู้เก็บข้อมูลกับพ่ออุ้ยหนานต๋า จตุนาม

ผีโพงก็เป็นคนเหมือนเราแต่เป็นโพง มีพระตนหนึ่งมีบ้านเลยจากทุ่งนาไป หลังจากกลับไปเยี่ยมที่บ้านมาก็เดินลัดตามทุ่งนามา เจอใส่ผีโพง ๆ ก็ถามว่าไปไหนมา แต่พระก็ไม่บอกว่าไปบ้านมา พระถ้าบอกก็กลัวมันจะฆ่า พระก็เลยบอกว่าไปเอาอย่างเดียวกัน ผีโพงก็บอกว่าไปเอาที่ฝังไว้เมื่อวานหรือ และผีโพงก็ให้พระอยู่ที่นี่รอ หลังจากนั้นผีโพงก็ลงไปขุดและได้ขามา 1 ขา แล้วก็นำมาทิ้งไว้ที่ตรงหน้าพระ แล้วก็บอกว่ายังขาดเครื่องใน เดี๋ยวจะกลับไปเอา เมื่อพระเห็นก็ตกใจ จับได้ขาคนตายใส่บ่า วิ่งไปถึงวัด นึกขึ้นได้ว่าเป็นขาคน ก็เลยขว้างออกไปนอกวัด แต่ขว้างไม่พ้นกำแพงวัด ไปติดอยู่ที่กำแพงวัด แล้วก็วิ่งเข้าไปในโบสถ์ หลังจากนั้นไม่นานพระก็มรณะ เพราะว่าเกิดจากความตกใจหรือเรียกว่าขวัญหาย กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :   นางอวน ศิริชมภู อายุ 68 ปี บ้านเลขที่ 2 หมู่ที่ 11 บ้านป่าอ้อดอนชัย ตำบลป่าอ้อดอยชัย อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ผู้เก็บข้อมูล    :  นายชัชวาล ปัญญาไชย นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

ผู้เก็บข้อมูล กับ นางอวน ศิริชมภู

ผีโพง เวลาออกหากิน จะเอาเด็กเล็กขี่หลังไปด้วย เวลาไปหายาย ที่บ้านยายจะบอกกับเด็กว่า เวลามาให้บอกยายด้วย ที่มาก็จะเรียกยายมาแล้วเน้อ มาตามพื้นบ้าน มาหากินขี้เลน ขี้โคลนใต้ถุนบ้าน ยายก็บอกว่าถ้ามาอีกให้เรียกยายทุกครั้ง เด็กมันจะเรียกทุกครั้ง ยายมาแล้วเน้อ ออกหากินอย่างนี้ประจำ ไปหากินกลับบ้าน ที่นี้เขาเปลี่ยนบันไดบ้าน มันก็มองดูบ้านใช่ แต่บันไดไม่ใช่ วนไปวนมา บ้านใช่ แต่บันไดไม่ใช่ บ้านใช่ แต่บันไดไม่ใช่ บ้านใช่ แต่บันไดไม่ใช่ ผีโพงดำ เวลาออกหากินกลางคืน จะเที่ยวหาแต่ผู้ชาย ถ้ามันเจอใส่มันจะจับอวัยวะของผู้ชาย ผีโพงดำออกหากินเวลากลางคืน กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :   นายสิงห์คำ ตันรักษา อายุ 66 ปี บ้านเลขที่ 34 หมู่ที่ 11 บ้านป่าอ้อดอนชัย ตำบลป่าอ้อดอนชัย อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ผู้เก็บข้อมูล    :  นายชัชวาล ปัญญาไชย นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

ผู้เก็บข้อมูล กับ นายสิงห์คำ ตันรักษา

ผีโพง สมัยก่อนไปเที่ยวสาว บางคนก็มีหัวควายดิบ หรือหัวควายแห้ง คนที่เป็นผีโพง จะไปแวะกินหัวควาย แคะกิน พวกที่ไม่รู้ก็ไปเที่ยวสาว พวกที่เป็นผีโพงก็ไปหากิน ถ้าไม่ได้กินหัวควาย ไปเจอเขียด กบ ก็จูบแล้วก็ทิ้งไว้ตามคันนา เราไปทุ่งนาตอนเช้าจะเจอ กบเขียด นอนตาย บางทีกบ เขียดก็ไม่ใช่ว่าตายเอง เป็นว่าผีโพงจูบทิ้ง จูบกินกลิ่นคาว เราเป็นคนธรรมดาก็เอากบ เขียดไปย่าง ที่กระท่อมกลางนา ก็ไม่มีพิษภัยอะไร นี่ก็เรียกว่าผีโพง ถ้าเราไปหากบเขียด สมัยนั้นไม่มีไฟฉาย มันจะออกเป็นแสงสว่างแดงให้เห็น ถ้ามันเห็นมันจะไล่ ไล่คนเราก็วิ่งหนี มันมีหอกมีดาบ เราไม่มีอะไร คาถาอาคมก็ไม่มี คนที่มีคาถาอาคมก็ว่ากันไป ตอนกลับมาบ้านที่นี้รู้ว่าเพื่อนเราเป็นผีโพง เราก็กลับมาบ้านมากลับบันไดบ้าน มันมาขึ้นบันได มันก็พูดว่า บ้านใช่ บันไดไม่ใช่ กลับไป กลับมา พอรุ่งสว่างก็รู้ว่าคนนั้นเป็นผีโพง กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :   คุณยายปี๋ ขยันขาย ปัจจุบันอายุ 70 ปี บ้านเลขที่ 460/1 หมู่ 3 ตำบลท่าวังทอง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  นายชูเกียรติ จันทร์ผ่องศรี นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547	ผู้เก็บข้อมูล กับ คุณยายปี๋ ขยันขาย
ผีโผง : จะเป็นผีผู้ชาย ชอบกินของดิบไม่กินผัก กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :   คุณยายบาง ไก่งาม ปัจจุบันอายุ 87 ปี บ้านเลขที่ 90 หมู่ 3 ตำบลต๋อม อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  นายชูเกียรติ จันทร์ผ่องศรี นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547	ผู้เก็บข้อมูล กับ คุณยายบาง ไก่งาม
ผีโผง : สมัยก่อนตอนกลางคืนจะมีแสงออกมา และถ้าเห็นห้ามทักทายมันจะทำร้าย มักจะเป็นผีผู้ชาย ชอบกินกบกินเขียดเป็นอาหาร มักอยู่กลางทุ่งนาสามารถหายตัวได้ แต่ปัจจุบันนี้ไม่มีแล้ว กลับขึ้นบน

ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ