ผีมดผีแมง

วิทยากร    : รท.ดร.ปรีชา หอมประภัทร ผู้ช่วยอธิการบดี ฝ่ายกิจการทั่วไป อาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  พระชัชวาลย์ มาแก้ว นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : เวันอังคารที่ 13 กรกฎาคม 2547 เวลา 14.35 น.	ผู้เก็บข้อมูล กับ รท.ดร.ปรีชา หอมประภัทร
ศาลผีมมดผีแมง ความเชื่อเรื่องผีมดผีแมงนั้น ถ้าเราพูดผีไม่ต้องพูดถึงเทพ คนดีเราก็เห็นกับทำไมเขาถึงไปฟ้อน นี้เป็นความเชื่อส่วนบุคคล ผีมดนี้เวลานั่งทรงจะเต้นรุนแรง จะออกมาในลักษณะความรุนแรง เราไม่ได้ไปกราบไหว้ผีแต่เราเชื่อเพราะเราเห็น จุดประสงค์ของการลงผีมด เพื่อปกป้องรักษาคุ้มครองคนที่เลี้ยง กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :   นางคำใจ๋ สมอินทร์ อายุ 70 ปี บ้านเลขที่ 27/2 บ้านสันสลี ตำบลรอบเวียง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ผู้เก็บข้อมูล    :  นางบังอร ฮ่วนสกุล นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : 9 กรกฎาคม 2547

ผู้เก็บข้อมูลกับนางคำใจ๋ สมอินทร์

วันศุกร์ที่ 9 กรกฎาคม 2547 ข้าพเจ้านางบังอร ฮ่วนสกุล นิสิตปริญญาโท สาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา ได้ไปเที่ยวบ้านนางคำใจ๋ สมอินทร์ อายุ 70 ปี อยู่บ้านเลขที่ 27/2 บ้านสันสลี ตำบลรอบเวียง อำเภอเมืองเชียงราย เพื่อสอบถามเรื่องตำนานผีมดซึ่งคุณยายก็เล่าว่า ผีมดตามตำนานของคนจังหวัดน่านถ้าถึงวันขึ้นสิบเอ็ดค่ำ เดือนหก ก็จะมีงานเลี้ยงผี โดยมีการชุมนุมของชาวบ้านเป็นร้อยครอบครัวบนลานกว้าง โดยมีผีร่างทรงหลายคน มาจากต่างท้องที่กันก็มี มาร้องรำทำเพลง ฟ้อนช้าง ฟ้อนม้า และกินกันอย่างสนุกสนาน การเลี้ยงผีมดก็มีแบบแผนคล้ายคลึงกับการเลี้ยงผีปู่ย่า แต่มีพิธีกรรมที่ต่างออกไปคือ มีการฟ้อนรำและการละเล่น เป็นประเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ เชื่อกันว่าเป็นผีปู่ผีย่าที่ดูแลรักษาบ้านเรือนและลูกหลานของแต่ละบ้าน แต่เกี่ยวข้องกับกลุ่มชนมีจำนวนมากเหมือนมด ถ้าเปรียบกับปัจจุบันก็เหมือนกับคนเต้นรำวง ปัจจุบันยังมีการสืบทอดตามชนบทที่อยู่ห่างไกล พอถึงกำหนดวันเลี้ยงผี แต่ละครอบครัวก็จะนำไก่ไปครอบครัวละ 1 ตัวและข้าวเหนียวครอบครัวละ 1 กระติ๊บ ไก่ที่นำไปก็จะนำไปต้มและแบ่งกันกินที่บ้านเรือนเดิมของผี โดยมีร่างทรงของผีต่าง ๆ มาร้องรำทำเพลงในลานผีมด ร่างทรงของผีนั้นจะเป็นคนแก่ที่มีสังขารมากแล้ว จะลุกจะนั่งก็ลำบาก แต่เวลาที่ผีเข้าร่างทรงจะเต้นเหมือนกับคนที่อายุยังน้อย แต่ถ้าผีออกจากร่างก็จะล้มพับไม่มีแรงอยู่ตรงนั้น ผีของนางแสนป้อ ถูกผีบรรพบุรุษไม่ให้มาเล่นชุมนุมกับผีมด พอบรรพบุรุษจะมาแต่คนทรงไม่ให้มา ผีที่เข้านางแสนป้อมากระโดดลงมาจากบันได 9 ขั้น โดยไม่ได้รับบาดเจ็บ เพราะโกรธที่บรรพบุรุษมาแต่ไม่ให้ผีนางแสนป้อมา ทำให้ผีบรรพบุรุษของนางแสนป้อหน้าแตกยับเยินเพราะชกต่อยกัน ลุงคำหล้า ลุงสม ต่อยกันไม่รู้ว่าใครเป็นพี่เป็นน้อง ผีขายหน้าเพราะให้คนมาแต่ไม่ให้ผีมา กลับขึ้นบน

 

ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ