ผีเจ้าที่

วิทยากร    :  นางนิพาดา บุญซะหลี อายุ 47 ปี บ้านเลขที่ 21 หมู่ที่ 11 ต. ขุนควร อ. ปง จ. พะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  นางสาวจันมิตร หล่อวงศ์ นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวรวิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547

ผู้เก็บข้อมูลกับางนิพาดา บุญซะหลี

จากประสบการณ์ที่ผ่านมาสมัยก่อนที่ตัวเองยังเป็นเด็ก ปู่ ย่า ตา ยาย ที่เคยสอนเรามาก็นับถือกันมาเรื่อย ๆ และตอนนี้ก็ยังนับถือเหมือนเดิม จะเป็นจริงหรือไม่ก็ยังไม่เคยมีใครพิสูจน์ได้ อาจจะเป็นเรื่องที่เรานับถือมาจากบรรพบุรุษสืบทอดมาตลอด เพราะครอบครัว หรือญาติพี่น้องก็ยังนับถือกันอยู่ เป็นประเพณีก็เป็นได้ เพราะครอบครัวอื่นเขาก็นับถือเหมือนเรา ผีป่าที่พูดถึง ก็คือ ผีที่เราเลี้ยงมาตลอดทุกปี ถ้าหากครอบครัวเรามีใครคนใดคนหนึ่งเจ็บป่วย หรือมีเรื่องที่ไม่เป็นปกติ เช่นได้รับอันตราย หรือมีเรื่องราวที่ต้องให้ได้พรากจากกัน บางทีอาจจะยังไม่ได้รับอันตรายใด ๆ แต่อาจมาเข้าฝันเรามาบอกเรา เช่นนี้เขาเรียกว่าผีป่าที่เรานับถือ ได้มาทักเรา ก็คือไม่มีใครเลี้ยงดูหรือ ไม่มีใครเลี้ยง จะมาเข้าฝันโดยการอยากกินของเซ่นไหว้ อาจจะเป็น หมู เป็ด ไก่ หรือเหล้า ส่วนมากผู้เฒ่าผู้แก่เขาบอกว่าเป็นผีตายโหง คือผีที่ตายโดยได้รับอุบัติเหตุ เช่น ตายถูกรถชน ตายแขวนคอ ตายถูกยิง เป็นต้น ตายประเภทนี้เขาบอกว่าเมื่อชาติก่อนยังมีเวรมีกรรมที่ยังใช้ไม่หมด พอมาชาตินี้ก็ต้องใช้กรรมเก่าให้หมด ในครอบครัวถ้ามีใครเจ็บป่วยก็ต้องไปถามหมอผี หมอผีก็จะต้องบอกว่าเป็นผีทัก หรือผีที่อดอยาก บางทีถ้าหากป่วยรักษาไม่หายเขาก็จะใช้ไข่ อาจจะเป็นไข่ไก่ โดยให้หมอขวัญเป็นคนพูดคาถา แล้วเป่าลงไปที่ไข่ไก่ แล้วนำไข่ใบนั้นไปกลิ้งตามลำตัวของผู้ป่วย เสร็จแล้วก็จะตีไข่ลงในถ้วย แล้วใช้ใบตองกล้วยฉีกเป็นชิ้นแล้วช้อนไข่ที่ตีให้พลิกกลับข้างล่างขึ้นข้างบน ถ้าหากผีทัก กินอะไร ไข่ก็จะออกมาเป็นรูปของกินที่ผีอยากกิน และไข่จะมีสีที่เข้มคล้าย ๆ เลือด และจะออกมาเป็นรูปร่าง เช่น รูปไก่ รูปหมู รูปวัว ควาย เราก็ต้องเลี้ยงผีตามรูปร่าง เราก็ต้องกำหนด (ทางเหนือเขาเรียกว่าบนผี) ว่าถ้าหากภายใน 3 วัน หรือ 7 วัน ถ้าผู้ป่วยหายจากป่วยก็จะมาเลี้ยงตามที่ไข่บอก แต่ถ้าพ้นกำหนดไว้ยังไม่หายก็หมายความว่าไม่ได้ถูกผีทักกิน ก็ถือว่าเป็นโรคประจำตัวเราก็ไม่ต้องมีการเลี้ยงผี กลับขึ้นบน

 

วิทยากร    :  แม่เทา จตุนาม อายุ 61 ปี บ้านเลขที่ 7 หมู่ 2 ตำบลเชียงแรง กิ่งอำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ผู้เก็บข้อมูล    :  นายจิรยุทธ์ รวมสุข นิสิตมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศ จังหวัดพะเยา วันที่เก็บข้อมูล : สิงหาคม 2547	ผู้เก็บข้อมูลกับแม่เทา จตุนาม
มีคนไปเอาต่อกับพ่ออุ้ยดวง ไปด้วยกัน 5 คน ได้ต่อมาแล้วก็จะกลับมาบ้านแล้ว เหลือต่ออีก 1 หลัง ก็กลับไปเอา ก็มีผี ก็คงจะเป็นความจริง ได้ยินเสียงบอกว่า ห้ามเอา ๆ ก็เลยพากันกลัวก็เลยกลับมาบ้าน เพราะต่อนั้นมีเจ้าของเจ้าที่ ถ้าจะเอาก็ต้องบอกก่อน ที่ดอยทาบ่อส้ม ได้ต่อ ประมาณ 5 หาบ แต่ก็ยังจะเอาอีก กลับขึ้นบน

ชวนกันเป็นชาวคติชน || การศึกษาความเชื่อฯ